Çatı aktarma ne zaman gerekir sorusunun kısa cevabı şudur: Akıntı tek bir noktadan değil her yağmurda farklı yerlerden geliyorsa, kiremitler sık sık kayıp kırılıyorsa ve altındaki tahta ile yalıtım örtüsü ömrünü doldurmuşsa tamir artık yetmez, aktarma gerekir. Çatı aktarma ne zaman yapılmalı kararını belirleyen asıl şey ise makas ve merteklerin durumudur; bunlar sağlamsa aktarma, çürükse yeni çatı konuşulur. Şu an tavanınızdan su geliyorsa önce çatı akarken ilk yapılacaklar yazısına göz atın.
Tamir, aktarma ve yeni çatı arasındaki fark
Bu üç iş sık karıştırılır, oysa kapsamları çok farklıdır:
- Tamir: Sorunlu nokta onarılır. Kırık kiremit değişir, baca dibi yalıtılır, tıkalı dere açılır. Çatının geri kalanına dokunulmaz.
- Aktarma: Kiremitler sökülür, sağlam olanlar ayrılır. Altındaki tahta, çıta ve çürüyen ahşap yenilenir, su yalıtım örtüsü serilir, kiremitler geri dizilir. Makas sistemi yerinde kalır.
- Yeni çatı: Taşıyıcı ahşap ya da çelik sistem dahil çatı baştan kurulur.
Tamirin yettiği durumlar
Her akıntı aktarma demek değildir. Aşağıdaki durumlarda noktasal çatı tamiri genellikle sorunu çözer:
- Akıntı tek bir yerden geliyor ve yeri belli
- Rüzgar ya da fırtına birkaç kiremidi kaydırmış veya kırmış
- Sorun baca dibi, duvar dibi ya da mahya gibi bir birleşim noktasında
- Dere ya da oluk tıkanmış, su geri tepiyor
- Çatı arasından bakıldığında tahta kuru ve sağlam görünüyor
Tamirden sonra aynı nokta birkaç yağmur boyunca kuru kalıyorsa, çatının geneli büyük olasılıkla iş görüyordur.
Çatı aktarma ne zaman gerekir: tamirin yetmediğini gösteren işaretler
Aşağıdaki işaretlerden birkaçı birlikte görülüyorsa sorunu tek tek kapatmak yerine çatıyı bütün olarak ele almak daha doğru olur:
- Akıntı her kış başka yerden çıkıyor. Bir noktayı kapatıyorsunuz, bir sonraki yağmurda yanı başından su geliyor. Bu, sorunun kiremitte değil altındaki örtüde olduğunu düşündürür.
- Kiremitler sık kayıyor. Kiremidi tutan çıtalar çürüdüğünde ya da gevşediğinde kiremitler yerinde durmaz.
- Kiremitlerin önemli kısmı kırık ya da çatlak. Yıllar içinde donma, güneş ve üstüne basılması kiremidi yorar.
- Çatı arasında yumuşamış, kararmış tahta var. Uzun süre ıslak kalan tahta çürür ve kiremidin oturduğu zemin bozulur.
- Kiremit altında yalıtım örtüsü yok ya da dağılmış. Eski çatıların bir kısmında kiremit altında hiç örtü bulunmaz; olanlarda da örtü zamanla yırtılır, ufalanır.
- Çatı arasında ışık sızıyor, nem kokusu var. Gün ışığının göründüğü her aralık, yağmurda suyun da girebileceği bir yoldur.
Karar tablosu: hangi durumda hangi iş?
| Gördüğünüz durum | Genellikle uygun çözüm |
|---|---|
| Tek noktadan akıntı, tahta sağlam | Tamir |
| Birkaç kırık kiremit, birleşim yerinde açılma | Tamir |
| Farklı yerlerden tekrar eden akıntı | Aktarma |
| Kayan kiremit, çürümüş çıta ve tahta | Aktarma |
| Kiremit altında örtü yok ya da bozulmuş | Aktarma |
| Makas ve mertekler çürük, çatıda çökme | Yeni çatı |
Tablo bir ön fikir verir; son kararı çatı arasına girip ahşabı yerinde görmek belirler. Bütçe tarafını merak ediyorsanız tamir ile aktarma arasındaki maliyet farkı ayrı bir yazıda kalem kalem anlatılıyor.
Makas ve mertek çürükse
Aktarmanın şartı, çatıyı taşıyan makas ve merteklerin sağlam olmasıdır. Ahşap taşıyıcılarda şu işaretler dikkat ister:
- Bıçak ya da tornavida ucu ahşaba kolayca batıyor
- Mertekler sehim yapmış, çatı hattı dışarıdan bakınca çökük görünüyor
- Duvara oturan uçlarda uzun süreli ıslaklık ve çürüme var
- Ahşapta böcek izleri ve toz halinde dökülme görülüyor
Birkaç mertek bölgesel olarak değiştirilebilir. Ama taşıyıcı sistemin geneli yorulmuşsa üstüne yeni kiremit dizmek sorunu sadece erteler. Bu durumda sıfırdan yeni çatı seçeneği değerlendirilir. Taşıyıcı ahşabın güvenliği konusunda şüphe varsa çatıya kendiniz çıkmayın; bir uzmanın yerinde bakması gerekir.
Keşifte nelere bakılır?
Tamir mi aktarma mı sorusu, çatıya dışarıdan bakarak tam cevaplanamaz. Keşifte usta hem çatı arasına girer hem de güvenli bir şekilde dış yüzeyi inceler. Bakılan başlıca noktalar şunlardır:
- Tavan lekeleri: Kaç yerde leke var, ne kadar eski, yağmurla mı büyüyor?
- Kiremit: Kırık ve çatlak oranı, kayma, yosun ve donma izleri.
- Örtü: Kiremit altında su yalıtım örtüsü var mı, sağlam mı, yırtık ya da ufalanmış mı?
- Çıta ve tahta: Kiremidi taşıyan çıtalar ve altındaki tahta kuru mu, yumuşamış mı?
- Makas ve mertek: Sehim, çürüme, böcek izi, duvara oturan uçların durumu.
- Birleşimler: Baca dibi, duvar dibi, mahya, saçak ve dere bağlantıları.
- Havalandırma: Çatı arası nefes alıyor mu, içeride yoğuşma ve nem izi var mı?
Bu listenin sonunda ortaya çıkan tablo, teklifin de temelini oluşturur. Hangi kalemin neden teklife girdiğini sormaktan çekinmeyin.
Çatı aktarma ne kadar sürer, evde yaşanır mı?
Çatı aktarma ne kadar sürer sorusunun cevabı çatının büyüklüğüne, eğimine, erişime ve çıkan çürük ahşap miktarına göre değişir. Aktarma bölüm bölüm yapıldığında ev genellikle oturulur halde kalır; açılan kısım gün sonunda kapatılır. Hava durumu takip edilerek, yağmur beklenen günlerde açık alan bırakılmaz.
Aktarma kararı verildiyse
Karar netleştiyse sırada işin nasıl yürüyeceği var: söküm, ahşap kontrolü, yalıtım örtüsü, kiremidin geri dizilmesi, dere ve baca birleşimleri ve su testi. Ayrıntıları aktarma süreci nasıl ilerler yazısında adım adım bulabilirsiniz.
İzin konusuna da kısaca değinelim. İmar Kanunu'nun yapı ruhsatıyla ilgili hükmü, çatı onarımı ve kiremit aktarılmasını ruhsata tabi olmayan işler arasında sayar. Aynı hüküm belediyelere, çatı malzemesini ve rengini belirleme yetkisi de verir. Bu yüzden kiremidin türünü ya da rengini değiştirecekseniz, yapı tescilli ise ya da özel bir bölgede bulunuyorsa belediyenize danışın. Apartmanda çatı ortak yer olduğu için kat malikleri kurulu ya da yönetici kararı gerekir.
Altaş Yapı Mimarlık ile aktarma kararı
Aktarma mı yeni çatı mı kararını keşifte, çatı arasına girip mertekleri görerek veriyoruz. Keşif İstanbul içinde ücretsizdir. Teklif yazılı ve kalem kalem hazırlanır, malzeme ile işçilik ayrı yazılır. Sağlam kiremitleri ayırıp geri kullanıyoruz. Keşfe gelen usta işin başında olur ve iş su testi yapılmadan teslim edilmez. Keşifte görülmeyen bir durum çıkarsa iş durdurulur, sizden onay alınır.
Tamirin yetmediğini düşünüyorsanız çatı aktarma hizmetimiz hakkında ayrıntılı bilgiyi hizmet sayfasında bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çatı aktarma ne zaman yapılmalı, mevsimin önemi var mı?
Kuru ve yağışın az olduğu dönemler en rahat çalışma zamanıdır. Yine de acil bir durumda hava takip edilerek ve açılan bölüm aynı gün kapatılarak başka mevsimlerde de çalışılabilir.
Çatı aktarma ne kadar sürer?
Süre çatının alanına, eğimine, iskele ihtiyacına ve değişecek ahşap miktarına bağlıdır. Kesin süre keşiften sonra yazılı teklifte belirtilir.
Eski kiremitler tekrar kullanılabilir mi?
Kırık, çatlak ya da çok yıpranmış olmayanlar ayrılır ve geri dizilir. Eksik kalan kısım için mevcut kiremide uyumlu yeni kiremit kullanılır.
Aktarma için ruhsat gerekir mi?
İmar Kanunu çatı onarımı ve kiremit aktarılmasını ruhsata tabi olmayan işler arasında sayar. Malzeme ya da renk değişikliği, tescilli yapı veya özel bölge gibi durumlarda belediyenize danışın.
Çatınızın tamir mi aktarma mı istediğini yerinde görmek için Altaş Yapı Mimarlık'a ulaşın; keşif sonrası yazılı teklifimizi kalem kalem sunalım.